SAMSUN MATBAA TARİHİ
Avrupa'da gelişen modern matbaacılık Anadolu'da padişahın izniyle tam 3 yüzyıl sonra Müslümanlar tarafından benimsendi. 1864 yılından itibarende vilayet merkezlerinde matbaalar kurulmaya başladı. Samsun'da ilk matbaa ise 1887 yılında kurulurken sahibi ise Hüseyin Avni'dir. Bunun akabininde Şems, Ahali, Halk ve Millet matbaaları sırasıyla açıldı.
Samsun'da 1908 yılına kadar herhangi bir gazetecilik girişimi olmamıştır. Şehrin idari işlerde Trabzon'a bağlı bir sancak olması da kendi adına bir gazete yayımlamasını engellemekteydi. Ancak İkinci Meşrutiyetin ilanı sonrası ilk sivil teşebbüs gerçekleşmiş ve 15 Ağustos 1908 tarihinde Aks-i Sadâ ismiyle Samsun'un ilk gazetesi çıkarılmıştır. Gazete kendisini "Erbab-ı hamiyetin vicdanlarından feverân edecek sadâlara ma'kestir" şeklinde bir sloganla tanıtmaktadır.
Meşrutiyet Dönemi Samsun'da Çıkan Taşra Gazetelerinden: Aks-i Sada "Anadolu Sesleri", 1331 tarihli, Osmanlıca 4 sayfa.Samsun'da çıkarılan ilk gazete olma özelliği taşır.
Yine 1887 yılında Samsun'da kurulmuş olan Matbaa-i (Avnizâde) Cemil uhdesinde basım işleri gerçekleştirilmiştir. Gazetenin imtiyaz sahibi Avnizâde cemil, başyazarı ise İbnü’l Hilmi İsmail Hakkı'dır. Gazetenin sorumlu müdürü ise Dr. Sıtkı Avni'dir.
Haftada Cumartesi ve Salı günleri olmak üzere iki defa yayınlanan gazete, 140. sayı ile birlikte haftada üç defa yayınlanmaya başlamıştır. 1916 tarihinden itibaren kağıt darlığı nedeniyle sorunlar yaşayan gazetenin yayın sayısı azaltılmıştır. 1918 yılında Dr. Sıtkı Avni'nin ölümüyle 1022. sayısı ile birlikte gazete faaliyetlerine bir süre ara vermiştir.
1920 yılından sonra tekrar Dr. Sıtkı Avni'nin kardeşi Şefik Avni Bey tarafından haftada iki gün olmak üzere çıkarılmaya devam etmiştir. Milli Mücadele dönemine denk gelen bu süreç içerisinde gazete, Samsun halkının milli birlik ve duygusunu güçlendirecek yazı ve şiirler kaleme almış, Ankara Hükümeti'ni desteklemiştir.
Gazetenin arşivine İBB Atatürk Kitaplığı internet sitesi üzerinden erişilebilmektedir.
Bunun akabininde Şems, Ahali, Halk ve Millet matbaaları sırasıyla açıldı. Samsun'da ilk matbaanın açılmasıyla birlikte bölgede oldukça çeşitli basılı yayınlar çoğalmaya başladı. 1908 yılında Samsun'un ilk gazetesi Aks-ı Sada Sıtkı Avni Bey tarafından,
1910 yılında ise Nevzad gazetesi yayın hayatına başladı. 1922 yılında ise Samsun'un ilk çocuk gazetesi olan Mektepli okurlarıyla buluştu.
KAYNAKLAR:
https://tr.wikipedia.org/wiki/Aks-%C4%B1_Sad%C3%A2